slideshow 4 slideshow 5 slideshow 6

Daikblogs

Westfriese Omringdijk volgens Wagendorp 6 (slot)

Op zaterdag 5 september j.l. hield schrijver, columnist en vriend Bert Wagendorp een lezing over de Westfriese Omringdijk in Eenigenburg. Bert declameerde en ik maakte deel uit van The Deurloupers die in het kleine kerkje aldaar de muzikale omlijsting verzorgden. Omdat ik de bezoekers van de DaikSait de lezing niet wil onthouden volgt hier deel 6:

De taal, het Westfries! Ik heb me daar in verdiept, omdat het niet anders kan of er bestaat een verband tussen de Westfriese Omringdijk en het binnen het dijkstelsel gesproken dialect. Als die dijk er niet was gekomen, hadden de mensen hier nu anders geklonken. De wortels van het Westfries zijn overigens ouder dan de dijk.

Luistert u even goed.

Het Westfries is vermoedelijk voortgekomen uit de groep van Noordzeegermaanse talen, ook wel de Ingveoonse taalgroep genoemd of het kustgermaans. Kenmerkend voor de ingveoonse talen zijn de nasaalsyncope met compensatierekking, palantalisatie en assibilatie van de velaire plofklanken en de deflexie in de samenvoeging van de accusatieve en datieve naamvallen tot de objectieve naamval. Het Westfries kan worden opgedeeld in het Derpers, het Mid-west-fries, het Oostelijk west-fries, het westelijk west-fries, het Enkhuizens, het Tessels, het Wierings en het Vlielands. Waarbij moet worden aangetekend dat er ook binnen de subcategoriën lokale verschillen worden waargenomen. Met het Zaans, het Waterlands en het Volendams behoort het huidige West-fries tot de oude Hollandse dialecten. Er zijn Friese invloeden. In het Enkhuizens zijn ook Saksische invloeden hoorbaar. Taalwetten zorgen ervoor dat in het Westfries een e vaak een a wordt (derde/darde), de oo vaak een eu (zoon/zeun) en dat sch verandert in sk (schitterend/skitterend).

Tot slot:

Het mooiste stuk van de dijk ligt tussen Alkmaar en Schagen. De dijk slingert zich er door het landschap. Hij ligt er hoog, ruim vijf meter boven het omringende land. Links is er land, rechts ook. De Westfriese Omringdijk is er gevangen in de klei van de Kop van Noord-Holland. Het werk zit er hier op, voor de dijk. Hij kronkelt zich langs de wielen, stille herinneringen aan watersnoodrampen. Elke slinger is een monument voor lang vergeten drama’s. Zo gaat het met het leed van de eeuwen, het loste op in het niets.

Ik heb nog één vraag. Misschien is er hier iemand die het antwoord weet. In 2011 werd er een initiatief gestart om de Westfriese Omringdijk op de werelderfgoedlijst van Unesco te krijgen. Hoe is het daarmee? De Unesco-eis voor toelating luidt dat het betreffende object ‘onvervangbaar, uniek en eigendom van de hele wereld’ moet zijn. Geen idee van wie die dijk eigenlijk is, maar onvervangbaar en uniek is hij zeker.

Ik dank u voor uw aandacht.

Bert Wagendorp

 

In memoriam: Siem de Haan

Siem de Haan

In de vijftien jaar dat ik mij met de Westfriese Omringdijk , Westfriesland en en het Westfries bezighoud ben ik een paar keer gebeld door een man die, volgens de huisgenoten die in mijn afwezigheid de honneurs waarnamen, on-waar-schijn-lijk traag praatte. Zijn naam was Siem de Haan. Die naam was bekend, want er hangt bij ons al jaren een boekje op het toilet met westfriese versjes van zijn hand. Eén keer, meteen de laatste keer, trof ik hem wél zelf aan de lijn. Wat uiteindelijk het doel was van dat telefoontje werd niet duidelijk. Hij stelde me allerlei vragen die in het kort neerkwamen op : van wie ben jij d’r ientje, weer ben je allegaar mee bezig en weerom ? Waarna hij me vriendelijk groette en oplegde. En inderdaad, de man had een opvallende manier van praten. Als een goochelaar die langzaam een touw met kleurige doekjes uit zijn keel tevoorschijn toverde, zo liet hij heel behoedzaam en ritmisch zijn woorden aan zijn mond ontsnappen. Dat kwam omdat Siem leefde met zijn gedichtjes. Als hij ze niet ergens declameerde, gonsden ze wel door zijn hoofd. En daar was Siem naar gaan praten denk ik:

Florien was stripteasedanseres,

met maar een matig loôn.

Want strippen vindt vandaag de dag

meist iederien gewoôn.

Dat deervan zee ze lest een keer:

„Je zou het toch verekke !

Ik heb verdubbe amperan

wat leuks om uit te trekke.”

Deze week is Siem de Haan op tachtigjarige leeftijd overleden. Hij woonde in Heerhogowaard. Hij schreef al vanaf zijn jeugd verhalen en gedichtjes. Daarnaast schreef én zong hij nostalgische liedjes in het Westfries. Hij was ook bekend om de wekelijkse column die hij jarenlang verzorgde in weekblad De Koerier, waarbij hij met een knipoog en in rijmvorm de actualiteit besprak. Daarnaast schreef hij zowel het Heerhugowaards als het Langedijker volkslied. De Haan was lange tijd voorzitter van de Stichting Ter bevordering van het creatief gebruik van het West-Friese dialect, kortweg Creatief Westfries en hij was tevens Lid in de Orde van Oranje-Nassau.

Er is een markante Westfries overleden.

 

Pagina's

Theme by Danetsoft and Danang Probo Sayekti inspired by Maksimer